Przyszłość i spektakularne eksperymenty na wyciągnięcie ręki – od science fiction po kuglarstwo naukowe
8 maja 2026
Nauka i fantastyka od dawna zadają podobne pytania, choć robią to różnymi językami. Jedna szuka odpowiedzi w badaniach, modelach i doświadczeniach, druga testuje możliwe scenariusze w opowieściach o światach, które dopiero mogą nadejść. Gdzieś pomiędzy nimi pojawia się przestrzeń szczególnie bliska Pyrkonowi, czyli miejsce, w którym wyobraźnia spotyka się z wiedzą, a ciekawość świata prowadzi zarówno do poważnych rozmów o przyszłości, jak i do eksperymentów wykonywanych na oczach Pyrkonowiczów.
Czekają Was spotkania z osobami, które o nauce mówią na bardzo różne sposoby. Czego możemy dowiedzieć się o przyszłości dzięki science fiction w kontekście nowych technologii, edukacji i zmieniającego się świata pracy? Czy nauka musi czekać na salę wykładową? A może wystarczy prosty rekwizyt, odrobina spektakularności i ktoś, kto potrafi zamienić doświadczenie w mały moment zdumienia?
Dr hab. Marek Zieliński – czego science fiction uczy nas o przyszłości?
Czy fantastyka naukowa może być czymś więcej niż rozrywką? Czy opowieści o sztucznej inteligencji, nowych modelach edukacji, technologiach przyszłości i społeczeństwach zmieniających się pod wpływem innowacji mogą pomagać nam lepiej rozumieć to, co dopiero nadchodzi? Właśnie te pytania postawi podczas swojej prelekcji dr hab. Marek Zieliński, rektor Collegium Da Vinci w Poznaniu.
Jako naukowiec, dydaktyk i praktyk od lat łączy świat akademicki z biznesem. W swojej pracy badawczej zajmował się relacjami biznesowymi, analizując je przez pryzmat zaufania, dzielenia się wiedzą i adaptacji. Dziś szczególnie interesuje go wpływ nowych technologii na edukację. Zwłaszcza narzędzi opartych na sztucznej inteligencji oraz tego, jak zmieniają proces uczenia się i nauczania.
To perspektywa bardzo bliska współczesnej science fiction, bo jeśli fantastyka od lat pokazuje nam światy, w których człowiek współpracuje z maszynami, uczy się inaczej, pracuje inaczej i inaczej buduje relacje z technologią, to warto zapytać: ile z tych wizji nadal jest wyłącznie spekulacją, a ile zaczyna właśnie wchodzić do naszej codzienności?
Marek Zieliński jest współautorem raportów „AI w edukacji. Między zachwytem a namysłem” oraz „Polska edukacja w cieniu AI”, a także inicjatorem projektu futurologicznego „PoznAI przyszłość: O umyśle i nauce”. Na Pyrkonie pokaże, że science fiction może być nie tylko przestrzenią fantazji, ale również narzędziem myślenia o przyszłości. Czasem ostrzeżeniem, czasem inspiracją, a czasem próbą nazwania zmian, które już się rozpoczęły.
Tomasz Ruszkowski – nauka, która wychodzi do ludzi
Tam, gdzie jedni widzą pokaz naukowy, Tomasz widzi scenę pełną możliwości. Biolog, edukator, trener i popularyzator nauki od lat specjalizuje się w tworzeniu interaktywnych doświadczeń, które angażują dużą publiczność i pokazują, że wiedza naprawdę może stać się przygodą.
Od 2015 roku współtworzy zespół Heweliusze Nauki, choć popularyzacją zawodowo zajmuje się jeszcze dłużej. W latach 2010–2018 współpracował z Centrum Nauki Kopernik, gdzie tworzył scenariusze pokazów i warsztatów naukowych oraz koordynował projekty edukacyjne. Występował na festiwalach naukowych w wielu krajach Europy, m.in. w Bułgarii, Chorwacji, Estonii, Gruzji, Niemczech, Serbii, Słowenii i Szwajcarii, a także na Litwie i Malcie.
Jego podejście do popularyzacji opiera się na jednym prostym założeniu – nauka powinna być zrozumiała, ale nie musi być grzeczna, statyczna i zamknięta w szkolnym schemacie. Może być dynamiczna, widowiskowa, pełna emocji i bezpośredniego kontaktu z publicznością. Właśnie dlatego w pokazach Tomasza tak ważna jest interakcja. Moment, w którym uczestnik przestaje być widzem, a zaczyna być częścią doświadczenia.
Za swoją działalność wraz z zespołem otrzymał tytuł Popularyzatora Nauki 2019 w kategorii Zespół. Jest też laureatem konkursu Science Me! oraz nagrody Nordic Science Centre Forbund award for outstanding performance. Na Pyrkonie pojawi się jako część Heweliuszy Nauki, by pokazać, że nawet prosty eksperyment może zostawić w głowie pytanie, które zostaje z nami na dłużej.
Mikołaj Karpiński – poważna nauka bez nadęcia
Jest matematykiem, geofizykiem, edukatorem, popularyzatorem nauki i nauczycielem akademickim. W zespole Heweliusze Nauki zajmuje się tym, co można nazwać popularyzacją „poważnej” nauki. Tej, która stoi u podstaw naszego rozumienia świata, ale często bywa opowiadana w sposób zbyt hermetyczny, by łatwo było się do niej zbliżyć.
Od piętnastu lat prowadzi warsztaty, wykłady i pokazy popularnonaukowe. Szkolił nauczycieli matematyki i fizyki, prowadził zajęcia na warszawskich uczelniach i tworzył teksty zarówno naukowe, jak i popularnonaukowe. Przez kilka lat współpracował z Centrum Nauki Kopernik, a od 2017 roku działa w zespole Heweliuszy Nauki. Wraz z nim został laureatem konkursu Popularyzator Nauki 2019 w kategorii Zespół oraz zdobył 3. nagrodę w konkursie Science Me! 2022.
Jego podejście do edukacji opiera się na pokazywaniu nauki w kontekście realnych zjawisk. Zamiast zostawiać uczestników z abstrakcyjnymi pojęciami, stara się pokazać, gdzie matematyka, fizyka czy geofizyka spotykają się z codziennym doświadczeniem. Dzięki temu nawet trudniejsze tematy przestają brzmieć jak zamknięty język specjalistów, a zaczynają układać się w opowieść o świecie, który można zrozumieć krok po kroku.
Na Pyrkonie jego perspektywa świetnie uzupełni dynamiczny, interaktywny styl Heweliuszy. Bo nauka może być widowiskowa, ale równie ważne jest to, by za każdym efektem stało solidne wyjaśnienie. I właśnie tu Mikołaj czuje się jak ryba w wodzie.
Science Busking – nauka bez sceny, za to bardzo blisko ludzi
Oprócz spotkań i prelekcji Heweliusze Nauki przygotują dla uczestników Pyrkonu także Science Busking, czyli coś, co najtrafniej można nazwać kuglarstwem naukowym. To format, w którym edukator nie czeka na publiczność przy scenie, ale wychodzi do ludzi i wykorzystuje całe otoczenie jako przestrzeń do eksperymentowania. W czerwcu tą przestrzenią stanie się Arena w Strefie Wiosek Fantastycznych.
Zasada jest prosta – przy pomocy niewielkich rekwizytów prowadzący wykonuje z uczestnikami krótkie, zaskakujące doświadczenia. Nie chodzi tu o wielką aparaturę ani skomplikowaną scenografię. Siłą Science Buskingu jest bezpośredni kontakt, mobilność i możliwość dopasowania interakcji do konkretnej osoby. Nauka dzieje się tu niemal „przy okazji”. W ruchu, w rozmowie, między jednym punktem programu a drugim.
Heweliusze Nauki praktykują ten format od 2010 roku i mają za sobą setki godzin pracy w bardzo różnych warunkach. Brali udział w ewaluacji i szkoleniu animatorów programu Kopernik na Kółkach w Centrum Nauki Kopernik. Szkolili się pod okiem Davida Price’a z Science Made Simple, jednego z liderów Science Buskingu w Europie. Swój warsztat doskonalili na festiwalach naukowych w Polsce oraz za granicą.
Na Pyrkonie będzie to okazja, by spotkać naukę dokładnie tam, gdzie się jej nie spodziewacie. Bez szkolnej ławki, bez dystansu i bez formalnego początku. Wystarczy podejść, dać się wciągnąć w doświadczenie i sprawdzić, jak szybko zwykły przedmiot może zmienić się w pretekst do odkrycia czegoś nowego.
Z jednej strony możliwości przyszłość i science fiction, z drugiej show i bezpośredni kontakt z publicznością. Jeśli więc chcecie jednego dnia porozmawiać o technologiach przyszłości, a chwilę później natknąć się na eksperyment naukowy w drodze między jedną atrakcją a drugą, to miejcie oczy szeroko otwarte. Na Pyrkonie nauka potrafi pojawić się dokładnie tam, gdzie najmniej się jej spodziewacie.