Runy, bogowie i dawne opowieści – gdy folklor ożywa w Strefie Naukowej

Przemysław „Trust” Truściński to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich twórców komiksu i ilustratorów fantastyki. Absolwent łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych od lat rozwija własny, natychmiast rozpoznawalny styl, w którym surrealizm, oniryzm i mroczna wyobraźnia spotykają się z doskonałym warsztatem graficznym. Jego prace potrafią jednocześnie fascynować i niepokoić, a przede wszystkim zapadają w pamięć.

Od dawna związany jest z polskim środowiskiem komiksowym. W latach 90. współtworzył Stowarzyszenie Twórców „Contur” oraz współorganizował jedne z największych festiwali i konwentów komiksowych w Polsce. Na swoim koncie ma autorskie albumy i antologie, takie jak Trust: Historia Choroby, TRUST: Album czy Tymczasem, a jego prace pojawiały się w wielu najważniejszych polskich publikacjach komiksowych. Jako ilustrator stworzył setki grafik do książek z gatunków fantasy, science fiction, cyberpunku czy horroru. To właśnie on jest odpowiedzialny za wygląd Geralta w pierwszej grze Wiedźmin studia CD PROJEKT RED.

Podczas Pyrkonu jego twórczość będzie można zobaczyć w wyjątkowej formie. W trakcie prelekcji Jagi Moder, poświęconej najdziwniejszym bóstwom świata, Trust stworzy na żywo ilustrację przedstawiającą jedną z omawianych postaci. Publiczność zobaczy więc nie tylko gotowe dzieło, ale także cały proces powstawania grafiki – od pierwszych linii po finalny, dopracowany obraz. Stworzona podczas wydarzenia ilustracja trafi później na aukcję, w ramach kolejnego finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

O ile sztuka potrafi nadać mitom nowy kształt, o tyle archeologia pozwala zobaczyć ich materialne ślady. Tym właśnie zajmuje się Marcin Danielewski – archeolog i historyk związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doktor habilitowany w dyscyplinie archeologia oraz doktor historii, a od 2022 roku profesor na Wydziale Archeologii UAM. Od 2025 roku kieruje również Centrum Archeologii Eksperymentalnej UAM, gdzie badacze starają się zrozumieć przeszłość poprzez praktyczne odtwarzanie dawnych technologii i rzemiosła.

Jego zainteresowania naukowe koncentrują się przede wszystkim na świecie wczesnego średniowiecza. Grodach, które tworzyły sieć władzy pierwszych Piastów, gospodarce wczesnego państwa polskiego czy obrzędowości pogrzebowej dawnych społeczności. W swoich badaniach zajmuje się również relacjami polsko-ruskimi oraz archeologią eksperymentalną i odtwórstwem historycznym. Jego dorobek naukowy obejmuje niemal sto publikacji, w tym kilka monografii poświęconych tym zagadnieniom.

Podczas Pyrkonu będzie jednak można zobaczyć jego pracę w nieco innej formie niż zwykle. Wraz ze studentami Centrum Archeologii Eksperymentalnej przygotuje stanowisko pokazowe, na którym zaprezentują proces kucia skandynawskiej ornamentyki oraz run w kamieniu. To okazja, by zobaczyć z bliska, jak powstawały symbole i zdobienia, które przez stulecia pojawiały się na kamieniach runicznych, broni czy elementach wyposażenia.

Profesor UŚ i historyk specjalizujący się w dziejach wczesnośredniowiecznej Skandynawii oraz rozwoju skandynawskiej historiografii. Związany z Instytutem Historii Uniwersytetu Śląskiego oraz Katedrą Skandynawistyki SWPS, kieruje Centrum Badań Nordystycznych i Staroangielskich UŚ. Jest również współorganizatorem cyklu The Jómsborg Conference oraz członkiem-korespondentem Instytutu Polsko-Skandynawskiego w Kopenhadze.

W swoich badaniach szczególne miejsce poświęca islandzkim skaldom – poetom, którzy nie tylko tworzyli wysublimowaną literaturę, lecz także aktywnie uczestniczyli w politycznych rozgrywkach epoki. Ich twórczość była czymś więcej niż sztuką: potrafiła wzmacniać autorytet władców, budować pamięć historyczną i utrwalać wydarzenia ważne dla całych społeczności. Jakub jest autorem licznych publikacji naukowych, m.in. książki Vikings among the Slavs, monografii o Wolinie w tradycji skandynawskiej czy prac poświęconych początkom państw Norwegii i Danii. Brał także udział w pracach nad polskim przekładem Heimskringli Snorriego Sturlusona oraz kierował zespołem opracowującym tłumaczenia wybranych sag islandzkich.

Podczas swojej prelekcji pokaże, jak poezja skaldów splatała się z polityką i mitologią świata wikingów. To opowieść o kulturze, w której słowa miały ogromną moc, a historia, legenda i folklor często przenikały się tak silnie, że trudno było je od siebie oddzielić.