Od skalpela po odległą galaktykę – medyczne tematy w Strefie Naukowej
13 marca 2026
Strefa Naukowa Pyrkonu od lat udowadnia, że fantastyka i nauka potrafią iść ramię w ramię. W tym roku znów spotkacie tu osoby, które z pasją opowiadają o świecie – od ludzkiego ciała i tajemnic medycyny, przez mikroskopijne struktury białek, aż po pytania o to, jak bardzo realistyczne są technologie znane z popkultury.
Do grona gości powracają dobrze znani bywalcom Pyrkonu prelegenci, których wystąpienia od lat przyciągają tłumy słuchaczy. Obok nich pojawią się także nowi uczestnicy, którzy wniosą do programu świeżą perspektywę i pokażą, jak współczesna nauka inspiruje się fantastyką, a czasem nawet zaczyna ją doganiać. Poznajcie czterech gości, którzy w tym roku zabiorą Was w podróż przez historię medycyny, świat molekularnych zagadek oraz do odległej galaktyki.
Maciej Antkiewicz – medycyna bez znieczulenia
Nazwisko doskonale znane bywalcom Strefy Naukowej. Stały gość Pyrkonu, który przyciąga tłumy, a jego prelekcja jako pierwsza w historii naukowej części Festiwalu doczekała się powtórki. Na co dzień doktor nauk medycznych pracujący w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu na Oddziale Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej, gdzie operuje pacjentów oraz prowadzi działalność naukową i dydaktyczną. Ponieważ doskonale zna współczesne standardy medycyny, tym mocniej wybrzmiewa jego opowieść o czasach, gdy chirurgia oznaczała ból, eksperymenty i dramatycznie wysoką śmiertelność.
Podczas prelekcji „Ci zwyrodniali chirurdzy” zabierze Was w podróż przez setki lat rozwoju operacyjnego leczenia. Od metod, które dziś budzą grozę, po przełomowe odkrycia, bez których współczesna medycyna nie mogłaby istnieć. To historia odwagi, błędów i brutalnych prób zrozumienia ludzkiego ciała opowiedziana przez kogoś, kto sam trzyma skalpel w ręku.
Poza salą wykładową, Maciej to również prezes Stowarzyszenia Pasjonatów Gier Fabularnych „Silesian Games”, twórca wydarzeń LARPowych (m.in. Larp Gothic) i aktywny działacz fandomu. Medycyna i fantastyka spotykają się tu w punkcie, w którym nauka staje się opowieścią.
Mikołaj Kuska – kiedy białka wymykają się spod kontroli
Mikołaj Kuska wraca na Pyrkon z tematem, który zaczyna się od śniadania, a kończy na fundamentalnych pytaniach o naturę chorób i granice fizyki. Absolwent biofizyki molekularnej Uniwersytetu Warszawskiego i doktorant w Ångströmlaboratoriet na Uniwersytecie w Uppsali od lat bada, co dzieje się z białkami, gdy przestają działać tak, jak powinny.
Doświadczenie zdobywał m.in. w Grupie Biologii Strukturalnej dr Marii Górnej w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych UW, gdzie analizował mitochondrialne białka wiążące RNA, a jako stypendysta Fulbrighta w programie bioLAB odbył staż w Southwestern Medical Center na University of Texas. Tam zajmował się chaperonami – białkami odpowiedzialnymi za naprawę i ograniczanie skutków agregacji innych białek. W pracy doktorskiej koncentruje się na strukturalnych i biofizycznych badaniach oligomerów oraz wczesnych etapów agregacji białka hIAPP, powiązanego z cukrzycą typu 2.
Podczas prelekcji „Jajka, Alzheimer i zaćma” opowie o amyloidach – stabilnych strukturach białkowych, które mogą prowadzić do chorób takich jak właśnie Alzheimer czy Parkinson. Dlaczego jajko nie może „stać się z powrotem surowe”? Dlaczego niektóre procesy są nieodwracalne? Dlaczego białka mogą być przyczyną chorób? Dlaczego Alzheimer pojawia się dopiero na starość? Dlaczego potrzebujemy czasem wymienić soczewkę w oku? Czy prawa fizyki stoją na drodze do nieśmiertelności? I najważniejsze! Co do tego wszystkiego ma gra Dead Island?
Na te pytania odpowie współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Astrobiologicznego, podróżnik, miłośnik książek i gier komputerowych, a także fan Archiwum Burzowego Światła.
Mateusz Mazurek i Mateusz Drążyk – medycyna vs. odległa galaktyka
Do grona prelegentów Strefy Naukowej dołączą w tym roku również studenci kierunku lekarskiego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, którzy aktywnie działają w Studenckim Kole Naukowym Clinical and Dissecting Anatomy przy Zakładzie Anatomii Prawidłowej. Ich działalność koncentruje się na anatomii człowieka oraz poszukiwaniu nowych, nowoczesnych metod nauczania medycyny.
Mateusz Mazurek, przewodniczący koła naukowego, jest współautorem licznych publikacji naukowych i wystąpień konferencyjnych w Polsce oraz za granicą. W swojej pracy zajmuje się m.in. zmiennością anatomiczną oraz rozwojem metod dydaktycznych w edukacji medycznej.
Mateusz Drążyk, zastępca przewodniczącego koła, również współtworzy publikacje naukowe z zakresu anatomii, biologii molekularnej i dydaktyki medycznej, a szczególnie interesuje się neuroanatomią.
Obaj angażują się w popularyzację nauki. Prowadzą warsztaty i wykłady dla studentów oraz uczniów szkół średnich, a także uczestniczą w projektach badawczych i konferencjach naukowych. Wspólnie realizują grant MNiSW „Studenckie Koła Naukowe Tworzą Innowacje”, którego celem jest wprowadzenie do nauczania anatomii fotorealistycznych modeli 3D oraz technologii wirtualnej rzeczywistości.
Podczas Pyrkonu pokażą, że nauka i fantastyka często zaskakująco się przenikają. W prelekcji „May the Health be with you – czyli o medycynie w Gwiezdnych Wojnach” zabiorą uczestników w podróż do odległej galaktyki, by wspólnie zastanowić się, jak bardzo medycyna ze świata Star Wars jest realistyczna, co już dziś potrafi współczesna nauka i czy technologie znane z przygód Jedi mogą kiedyś stać się rzeczywistością.
Historie o chirurgach sprzed epoki znieczulenia, zagadki molekularnych struktur odpowiedzialnych za choroby oraz pytania o medycynę w świecie Gwiezdnych Wojen pokazują jedno – nauka potrafi być równie fascynująca, co najlepsza fantastyka. Właśnie takie spotkania czekają na Was w Strefie Naukowej, która ponownie stanie się miejscem, gdzie ciekawość świata spotyka się z pasją do odkrywania jego tajemnic, a następnie zderza się z realiami pozornie kompletnie nierealistycznymi.